youtube - kanał Retina

AMD - zwyrodnienie plamki żółtej

AMD (ang. age-related macular degeneration - AMD), zwyrodnienie plamki związane z wiekiem, to choroba obszaru na dnie oka wokół tzw. plamki żółtej. Plamka żółta to część siatkówki, odpowiedzialna za widzenie szczegółów, czytanie, rozróżnianie kolorów. Wraz z wiekiem oko traci zdolność do usuwania pozostałości procesów chemicznych, które w nim zachodzą i to właśnie one powodują zwyrodnienie, odkładając się pod siatkówką. W miejscu zaniku receptorów - w centralnym punkcie - widzi się czarną plamę. Nieleczone zwyrodnienie sprawia, że utrudniająca widzenie czarna plama stopniowo się powiększa. Choroba zwykle dotyczy obu oczu, chociaż może również pojawić się niesymetrycznie; zazwyczaj ujawnia się po 50-60 roku życia.

AMD ma dwie postaci: suchą i mokrą. Sucha postać AMD (najczęstsza, ok. 90% wszystkich zachorowań) ma łagodniejszy przebieg, a zmiany w oku zachodzą stopniowo.

Leczona jest suplementami diety zawierającymi luteinę, zeaksantynę, witaminy A, C, E i mikroelementy – głównie selen, cynk i miedź. Zalecana jest również zmiana diety na produkty bogate w luteinę i zeaksantynę (np. jarmuż, szpinak, natkę pietruszki, roszponkę, brukselkę, paprykę zieloną, dynię i inne).

Mokra postać AMD – 10% wszystkich zachorowań – ma przebieg o wiele cięższy i niekiedy bardzo gwałtowny; znaczne pogorszenie widzenia może nastąpić w ciągu kilku dni. Spowodowane jest to wrastaniem naczyń krwionośnych pod siatkówkę i powtarzających się wylewach krwi i gromadzeniu się płynu pod siatkówką. Chociaż zmiana diety i suplementacja są zalecane, leczymy ją przede wszystkim lekami nowej generacji – iniekcjami do środka oka, które pozwalają zatrzymać chorobę, a niekiedy nawet cofnąć objawy.

Jeśli zauważysz, że zaczynasz mieć problemy z czytaniem, rozpoznawaniem twarzy i znaków drogowych, a proste linie zaczynają się krzywić – nie zwlekaj i umów się z okulistą jak najszybciej. W znakomitej większości przypadków rozwój AMD da się powstrzymać lub zaleczyć. 

 

NIE DAJ SIĘ AMD: WIEK I CHOROBY NACZYNIOWE

Panie doktorze: możemy rzucić palenie, zmienić dietę, ale wieku nie zmienimy. A to przecież wiek jest jednym z największych czynników ryzyka zachorowania na AMD, prawda?

Tak, to prawda. Ale ja uważam, że możemy mieć wpływ na swój wiek – nie ten kalendarzowy, ale biologiczny. Widzę to wśród swoich pacjentów: przychodzą do mnie zgrzybiali pięćdziesięciolatkowie, ale i pełne życia osoby koło siedemdziesiątki, które czują się i wyglądają na 15 lat mniej.

Od czego zależy nasz wiek biologiczny?

Od tego, jak zdrowy był i jest nasz tryb życia. Chodzi nie tylko o zdrową dietę i ruch, ale i na przykład sposoby radzenia sobie ze stresem, czy np. stały wysiłek intelektualny. To ma zasadniczy wpływ na to, jak się starzejemy, a co za tym idzie – na zdrowie. Ważna jest też profilaktyka, czyli na przykład regularne przeglądy zdrowia u specjalistów.

Właśnie dlatego, że wiek jest jednym z głównych czynników ryzyka, a jednocześnie jedynym, na który mamy ograniczony wpływ, pamiętajmy o badaniach profilaktycznych.0d 40 roku życia – minimum raz w roku, po 50 – dwa razy w roku. Badanie dna oka trwa krótko, a potrafi wychwycić pierwsze symptomy choroby. Im wcześniej ją zdiagnozujemy, tym mniejsze spustoszenie poczyni i tym łatwiej będzie ją opanować.

A choroby krążenia? Czy to prawda, że mogą się przyczynić do zachorowania na zwyrodnienie plamki żółtej?

Tego tak do końca nie wiadomo. Australijscy naukowcy dowiedli na podstawie trwających 10 lat badań, że w porównaniu do grupy osób nie cierpiących na AMD, w grupie chorującej na zwyrodnienie plamki żółtej o wiele częściej występują choroby naczyniowe. Pięć razy częściej zdarzają się zawały; udary – nawet dziesięć razy częściej. Być może ryzyko chorób naczyniowych jest zwiększane przez regularne przyjmowanie leków na AMD, być może ma po prostu tę sama przyczynę (czynniki genetyczne i związane ze stylem życia) – a choroba oczu jest po prostu wcześniejszym objawem tych problemów. To tylko powinno dopingować chorych na AMD do intensywnej zmiany w swoich nawykach i rutyny, związanej z badaniami i profilaktyką. Jest o co walczyć.

Co jeszcze możemy zrobić dla oczu?

Oprócz zdrowej diety, unikania dymu papierosowego, ruchu i profilaktyki zdrowotnej? Chronić oczy przed słońcem. Czapki z daszkiem czy kapelusiki uchronią nas latem nie tylko przed udarem słonecznym, ale i przed skutkami szkodliwego promieniowania. Warto zadbać też o dobrej jakości okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV – okulary za 20 złotych ze straganu, nawet z naklejką „filtr UV 400", raczej tego filtra nie będą miały. Przy kupnie okularów należy prosić o okazanie certyfikatu albo katalogu z wyszczególnieniem, czy dany model okularów ma filtr. U niektórych optyków można sprawdzić, czy kupione okulary mają filtr i jakiej klasy on jest. Proszę szukać jednego z następujących symboli: EN 166:2001, CE, 89/686/EWG, EN 1836+A1:2009, ISO 9001:2000. Odpowiednie zabezpieczenie oczu przed ostrym słońcem może uchronić nas nie tylko przed AMD, ale i np. zapaleniem spojówek, skrzydlikiem czy nawet nowotworem oka. 

Dowiedz się więcej