04.07.2025
newsweek.pl lipiec 2025 Lepiej raz w roku udaj się do okulisty. „Tej zmiany się nie czuje” Dr Piotr Fryczkowski
Lepiej raz w roku udaj się do okulisty. „Tej zmiany się nie czuje”
Z filtrem UV czy światła niebieskiego, a może samoprzyciemniające. Jakie okulary wybrać i czy rzeczywiście ochronią one przed czerniakiem oka.
– Okulary przeciwsłoneczne mogą chronić przed nowotworami okolic oczu, ale jeśli chodzi o samo oko, to takiej pewności nie ma – mówi prof. Jacek Szaflik, kierownik Katedry i Kliniki Okulistyki Wydziału Lekarskiego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Tego samego zdania jest dr Piotr Fryczkowski, szef Przychodni i Szpitala Okulistycznego Retina. – Okulary przeciwsłoneczne ułatwiają widzenie w bardzo słoneczne dni i chronią przed promieniowaniem słonecznym. Ochronę dają wszystkie okulary przyciemniane z filtrem. Dobrze też, aby były to okulary polaryzacyjne, bo zmniejszają one liczbę odbić promieni słonecznych od śniegu czy wody, ale okulary raczej nie zabezpieczają przed rozwojem nowotworów oka – mówi dr Fryczkowski.
Fryczkowski podkreśla słowo „raczej”, bo jak przyznaje, naukowcy cały czas się spierają, czy jest związek między nasłonecznieniem a czerniakiem oka. Dowody nie są jednoznaczne. Czerniaki rosną w tkankach, w których obecne są melanocyty. Mogą więc pojawić się w skórze i błonach śluzowych, a także błonie naczyniowej oka. Najczęściej rozwijają się ze znamion. Nadmierna ilość promieni słonecznych powoduje uwalnianie wolnych rodników. Pobudzone zostają komórki barwnikowe zwane melanocytami, które zaczynają powielać się w sposób zupełnie niekontrolowany i tworzy się nowotwór – mówi dr Fryczkowski.
Dotychczas udowodniono ponad wszelką wątpliwość, że promieniowanie UV może prowadzić do powstania czerniaka skóry, a stosowanie kremów z filtrem UV przed nim chroni. Promieniowanie UV przenika bowiem do głębszych warstw naskórka i może uszkodzić DNA komórek. Jeśli organizm nie nadąża z naprawą tych mikrouszkodzeń, skóra traci jędrność, pojawiają się przebarwienia i zmarszczki, a z czasem zmiany nowotworowe. Tak dzieje się niezależnie od pory roku. – Dlatego stosowanie kremów z filtrem UV powinno stać się codziennym nawykiem, a nie jedynie wakacyjnym zabiegiem – mówi dr Gabriel Serrano, założyciel firmy kosmetycznej Sesderma.
Światło niebieskie, które występuje naturalnie w świetle słonecznym, ale jest także emitowane przez komputery, tablety czy smartfony, również powoduje wzbudzenie wolnych rodników. Te aktywne cząstki wchodzą w reakcje, w wyniku których powstają niestabilne związki chemiczne, uszkadzające oko. Obecnie producenci tych urządzeń mają obowiązek montowania filtrów, które chronią przed tym promieniowaniem. – Promieniowanie niebieskie całkowicie nie znika, ale filtry zmniejszają jego intensywność – mówi dr Fryczkowski i radzi jeść warzywa, bo to naturalne źródło antyoksydantów, które chronią przed wolnymi rodnikami.
Wywiad: Dorota Romanowska, newsweek.pl, lipiec 2025